Ung thu tuyến giáp có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm

Ngày nay cùng với tiến bộ của khoa học kỹ thuật, bệnh ung thư không còn là nỗi đáng sợ, không còn là “án tử” với nhiều người không may mắc phải. Quan trọng nhất là bệnh cần được phát hiện và điều trị sớm. Ung thư tuyến giáp có thể chữa khỏi nếu phát hiện sớm, chữa trị đúng.

Tuyến giáp là tuyến nội tiết có hình cánh bướm, nằm ở phía trước cổ. Nhiệm vụ chính của tuyến giáp là tiết hormone tuyến giáp vào máu để vận chuyển tới từng mô trong cơ thể, giúp cơ thể sử dụng năng lượng, giữ ấm, cho phép tim, não, các cơ quan làm việc ổn định.

Ung thư tuyến giáp hình thành khi các tế bào trong tuyến giáp bị thay đổi, phân chia quá nhanh mà không chịu sự kiểm soát của cơ thể. Khi tới ngưỡng vừa đủ, chúng tạo thành một khối u có khả năng xâm lấn tới các mô xung quanh và di căn tới những cơ quan xa hơn trên cơ thể.

Ung thư tuyến giáp là căn bệnh ác tính phổ biến nhất chiếm hơn 90% trong tổng số bệnh nhân mắc các bệnh ung thư về tuyến nội tiết.Thời gian gần đây, số lượng bệnh nhân đến khám, điều trị ung thư tuyến giáp tại Bệnh viện K có xu hướng tăng lên.

Hiện tại, ung thư tuyến giáp xếp thứ 9 trong các loại ung thư phổ biến nhất Việt Nam với hơn 5.400 ca mắc mới nhưng may mắn, đây là loại ung thư có tỉ lệ chữa khỏi cao.

Ung thư tuyến giáp hoàn toàn có thể điều trị thành công nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, tiên lượng dành cho người bệnh ung thư tuyến giáp tốt hơn so với những loại ung thư khác.

Ung thư tuyến giáp có tỷ lệ chữa khỏi rất cao.

Ung thư tuyến giáp có tiên lượng bệnh tốt hơn so với nhiều loại ung thư khác vì loại tế bào biệt hóa tốt (dạng nang, dạng nhú có mức độ ác tính thấp) chiếm tới 90% trong các loại ung thư ở tuyến giáp. Đặc biệt, bệnh nhân dưới 45 tuổi, phát hiện bệnh khi khối u có kích thước nhỏ, chưa di căn sẽ có cơ hội chữa khỏi cao hơn (lên tới 90 – 97%).

Ung thư tuyến giáp giai đoạn đầu phát triển khá âm thầm, hầu như không có triệu chứng đặc trưng. Do đó ung  thư tuyến giáp thường chỉ phát hiện được ở giai đoạn sớm khi khám sức khoẻ định kì. Khi người bệnh không có triệu chứng gì.

Khuyến cáo dành cho người bệnh đó là nên, rất nên chủ động đi khám, tầm soát phát hiện sớm bệnh ung thư tuyến giáp để có thể đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất.

Đối với bệnh ung thư nói chung, việc tầm soát và phát hiện sớm bệnh có vai trò rất quan trọng. Mặc dù đa số các bệnh nhân ung thư tuyến giáp tiến triển chậm, nhưng việc phát hiện sớm bệnh ảnh hưởng rất lớn đến kết quả điều trị. Những khối u nhỏ, chưa di căn hạch nhiều thường có kết quả điều trị rất tốt.

Khi đã phát hiện ra bệnh ung thư tuyến giáp rồi thì cần đến gặp bác sĩ có chuyên môn tư vấn, tránh tình trạng tin vào các lời khuyên dân gian, dùng các phương thức điều trị khác như đắp lá, thuốc nam, thuốc bắc mà khi đến viện bệnh đã ở giai đoạn muộn không còn khả năng điều trị triệt căn, như vậy người bệnh đã bỏ lỡ giai đoạn vàng để điều trị.

Với những bệnh nhân có khối u lớn, tiến triển nhanh, di căn hạch nhiều thì có thể tự phát hiện ung thư ở tuyến giáp vì khối u đã quá to có thể thấy khối u vùng cổ khi soi gương, đeo dây chuyền, đóng khuy cổ áo hoặc bị đau cổ, hàm hoặc tai. Đến giai đoạn muộn khi nhân tuyến giáp đủ lớn, nó có thể chèn ép vào khí quản hoặc thực quản gây nuốt vướng, khó thở, khàn tiếng hoặc nổi hạch vùng cổ,…khi dó kết quả phẫu thuật không tốt bằng và thường để lại nhiều biến chứng sau phẫu thuật hơn như khàn tiếng, hạ canxi, nuốt sặc, rò bạch huyết…

Siêu âm tuyến giáp là phương tiện đầu tay, rẻ tiền, an toàn để phát hiện sớm u tuyến giáp từ khi u còn rất nhỏ, không có triệu chứng gì. Siêu âm đầu dò chuyên dụng đặc biệt là siêu âm đàn hồi mô có thể chẩn đoán phân độ nguy cơ ung thư ác tính của khối u. Qua đó sẽ có chỉ định những u nào nguy cơ cao ác tính nên xét nghiệm chọc hút tế bào để làm rõ chẩn đoán, những u nào nguy cơ ác tính rất thấp chưa cần sinh thiết tế bào mà chỉ cần theo dõi định kì.   

Khi kết quả chọc hút tế bào kết luận là ung thư tuyến giáp hoặc nghi ngờ ung thư thì người bệnh sẽ được lên kế hoạch điều trị. Việc điều trị bệnh thường là kết hợp nhiều phương thức để thu được kết quả tốt nhất. Các phương thức điều trị là: phẫu thuật và xạ trị với i-ốt phóng xạ. Tùy tình trạng của bệnh nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Sau phẫu thuật và điều trị i-ốt phóng xạ, bệnh nhân có một chế độ điều trị nội tiết và theo dõi chặt chẽ, dài hạn để giảm khả năng tái phát ung thư tuyến giáp và đưa người bệnh trở lại cuộc sống như người khỏe mạnh bình thường. Đồng thời, người bệnh cũng được theo dõi định kỳ chặt chẽ (siêu âm vùng cổ và xét nghiệm máu) để phòng ngừa ung thư tái phát.

Với bệnh nhân ung thư tuyến giáp phát hiện bệnh khi kích cỡ khối u chỉ 2mm thì chỉ cần phải cắt một bên thùy giáp có ung thư, thùy còn lại vẫn hoạt động bình thường. Những bệnh nhân này không cần phải uống thuốc bổ sung hormone tuyến giáp. Với bệnh nhân bị cắt cả 2 thùy giáp, ngoài việc dùng thuốc bổ sung hormone tuyến giáp suốt đời thì sức khỏe và sinh hoạt hầu như không bị ảnh hưởng.

Thông thường, thời gian sống thêm của bệnh nhân ung thư tuyến giáp trong vòng 10 năm là gần 100%. Tỷ lệ tử vong do bệnh rất thấp.

Do đó, việc phát hiện ung thư tuyến giáp ở giai đoạn sớm đóng vai trò rất quan trọng trong việc gia tăng tỷ lệ chữa khỏi bệnh và hạn chế các biến chứng của các phương pháp điều trị. Vì vậy, khi có biểu hiện bất thường như khó nuốt, đau họng, sưng hạch cổ, sờ thấy khối u vùng cổ,… bệnh nhân nên sớm đến các cơ sở y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán kịp thời.

Khi được chẩn đoán mắc ung thư tuyến giáp, bệnh nhân cần phối hợp với bác sĩ để điều trị hiệu quả và theo dõi chặt chẽ để phòng ngừa bệnh tái phát. Ngoài ra, trong sinh hoạt hằng ngày, người bệnh cũng cần chú ý ăn nhiều thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất và có chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi, tập luyện hợp lý.

Đặt hẹn siêu âm đàn hồi sàng lọc u tuyến giáp tại phòng khám bác sĩ Giang.

Phương pháp điều trị ung thư tuyến giáp, tiên lượng sống và theo dõi nguy cơ

Theo thống kê, trên thế giới cũng như ở Việt Nam, ung thư tuyến giáp chỉ chiếm khoảng 1-2% trong tất cả các loại ung thư nhưng chiếm đến 90% ung thư của các tuyến nội tiết.

Theo GLOBOCAN 2008, ung thư tuyến giáp đứng hàng thứ 9 trong số các loại ung thư. Đối với nữ giới, có khoảng hơn 160.000 ca mới mắc hàng năm. Đối với nam giới, có gần 50.000 ca mới mắc hàng năm.

Việt Nam nằm trong nhóm các nước có tỉ lệ mắc ung thư tuyến giáp cao, tỷ lệ mắc nam/nữ là 1/3.

  Điều trị ung thư tuyến giáp         

Điều trị ung thư tuyến giáp  dựa vào từng thể loại mô bệnh học cụ thể. Bao gồm phẫu thuật, điều trị I131, liệu pháp hormon thay thế, xạ trị ngoài, hóa trị, điều trị đích.

Tuy nhiên, đối với điều trị ung thư tuyến giáp, phẫu thuật đóng vai trò quan trọng nhất. Phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp kết hợp với nạo vét hạch cổ hiện nay vẫn là phương pháp điều trị tối ưu nhất.

Còn điều trị I131 là phương pháp điều trị bổ trợ giúp tiêu diệt những tế bào ung thư còn sót lại hoặc những tổn thương di căn xa. 

Điều trị hormon thay thế giúp duy trì bệnh ổn định, kéo dài thời gian xuất hiện tái phát.

Xạ trị ngoài và hoá chất ít có giá trị với ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, thường được sử dụng đối với ung thư tuyến giáp thể không

biệt hóa và ung thư tuyến giáp thể tủy.

Hình ảnh ung thư tuyến giáp

Phẫu thuật trong ung thư giáp trạng

1.1.Với ung thư tuyến giáp biệt hóa

Chỉ định cắt giáp toàn bộ trong những trường hợp sau: 

• Có tiền sử tia xạ vùng cổ
• Tuổi lớn hơn 45 tuổi
• Khối u đánh giá T3, T4 (u phá vỡ vỏ bao giáp hoặc xâm lấn các cơ quan lân cận) 
• Có tổn thương thùy đối diện (u đa ổ)
• Có di căn hạch cổ
• Có di căn xa
• Ung thư tuyến giáp tái phát

Ngoài những trường hợp chỉ định cắt giáp toàn bộ, bệnh nhân được chỉ định cắt giáp gần toàn bộ hoặc cắt thùy và eo giáp.

Vét hạch cổ trong ung thư giáp trạng biệt hóa được chỉ định là phương pháp vét hạch cổ chọn lọc, chỉ vét những hạch sờ được thấy trên lâm sàng, trên các phương tiện chẩn đoán hình ảnh và thăm khám kiểm tra đánh giá tổn thương trong phẫu thuật.

1.2. Với ung thư tuyến giáp thể tủy

Với loại ung thư này, do tỉ lệ tổn thương đa ổ cao, mức độ ác tính, tỉ lệ tái phát tại chỗ cao và thường có di căn hạch vùng từ giai đoạn sớm.

Do đó phương pháp điều trị là cắt tuyến giáp toàn bộ, cùng vét hạch cổ và xạ trị bổ trợ.

1.3. Với ung thư giáp trạng không biệt hóa

Chỉ định cắt giáp toàn bộ, vét hạch cổ triệt căn nếu như còn khả năng phẫu thuật trên cơ sở đánh giá giai đoạn trước phẫu thuật kĩ càng.

Tuy nhiên thể mô bệnh học này thường đến viện ở giai đoạn muộn và không còn khả năng phẫu thuật nên đôi khi buộc phải sử dụng các phẫu thuật điều trị triệu chứng như mở khí quản hay mở thông dạ dày sau đó chỉ định tia xạ và hóa trị.

1.4. Một số biến chứng sau phẫu thuật: 

Chảy máu, tổn thương thần kinh quặt ngược thanh quản, hạ can xi máu, nhiễm trùng, tổn thương thực quản hoặc tổn thương khí quản là biến chứng hiếm gặp.

Điều trị I131

Thường điều trị bằng I131 (RAI – Radioactive iodine). Chỉ định cho các trường hợp ung thư tuyến giáp trạng biệt hóa còn sót bệnh sau phẫu thuật, bệnh đã di căn xa và các trường hợp ung thư đã xâm lấn tại chỗ. Trước khi điều trị bằng RAI, bệnh nhân phải được phẫu thuật cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp, bệnh nhân không được điều trị nội tiết sau phẫu thuật để đảm bảo iod có thể tập trung được vào tế bào u cùng với TSH nội sinh đạt được nồng độ cao nhất.

Liều RAI thường dùng từ 50-150 miCu tùy theo kích thước và mức độ xâm lấn của u.

Điều trị xạ trị ngoài trong ung thư tuyến giáp trạng biệt hóa còn hạn chế được chỉ định xạ trị tiền phẫu hoặc cho các trường hợp độ tập trung I131 là không có hoặc rất ít, khi chụp xạ hình tuyến giáp( Scintigraphie).

Hình ảnh siêu âm ở bệnh nhân ung thư tuyến giáp

Liệu pháp hormon thay thế

Bình thường các tế bào tuyến giáp phát triển và sản sinh hormon phụ thuộc vào hormon tuyến yên TSH. Tuyến yên chế tiết TSH lại phụ thuộc vào hormon tyến dưới đồi TRH.

Khi nồng độ các hormon tuyến giáp trong máu cao sẽ làm tuyến dưới đồi giảm sản sinh TRH, qua đó làm tuyến yên giảm sản sinh TSH và làm tuyến giáp giảm sản sinh T3 –T4.

Liệu pháp hormon thay thế bổ sung lượng T3- T4 ngoại sinh, giúp tạo nên nồng độ cao các hormon này trong máu, gián tiếp thông qua tuyến dưới đồi và tuyến yên là giảm hoạt động và phát triển của các tế bào tuyến giáp trong cơ thể và làm giảm lượng T3- T4 nội sinh.

Một số phương pháp khác

4.1 Xạ trị ngoài

– Trong ung thư tuyến giáp biệt hóa chỉ định xạ trị là rất hạn chế bởi tế bào ung thư của thể này ít nhậy cảm với xạ.

– Chỉ định cho các trường hợp phẫu thuật không lấy hết được tổ chức ung thư, có nguy cơ tái phát hoặc những bệnh nhân tái phát, di căn tại những vị trí tổn thương không cắt bỏ được.

– Liều tia thường 50-60 Gy bao gồm vùng tuyến giáp, hạch cổ và trung thất.

– Trong ung thư tuyến giáp thể tủy và thể không biệt hóa, xạ trị lại có vai trò rất quan trọng. 

–  Sau phẫu thuật, xạ trị bổ trợ được chỉ định gần như bắt buộc với mục đích kiểm soát tái phát tại chỗ và hệ thống hạch.

4.2. Hóa trị

Thường chỉ được chỉ định trong ung thư tuyến giáp không biệt hóa. Có thể hóa trị đơn thuần hoặc điều trị hóa xạ đồng thời.

4.3. Điều trị đích

Hiện nay trên thế giới có nhiều nghiên cứu đã được công bố chứng tỏ vai trò của các thuốc điều trị đích trong ung thư tuyến giáp biệt hóa giai đoạn di căn xa và ung thư tuyến giáp thể tủy cũng như thể không biệt hóa. Theo NCCN (The National Comprehensive Cancer Network), một số thuốc điều trị đích đã được Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Thuốc Hoa Kỳ ( FDA) phê chuẩn sử dụng trong ung thư giáp trạng như một yếu tố kháng TKI trong giai đoạn tiến triển tại chỗ không có khả năng phẫu thuật hoặc giai đoạn di căn xa như sorafenib, pazopanib, carbozopanib.

Ung thư tuyến giáp ở nam giới thường ác tính hơn so với nữ giới

Một số yếu tố tiên lượng và theo dõi của ung thư tuyến giáp 

Yếu tố tiên lượng sống của bệnh nhân phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Và tỷ lệ sống thêm theo mô bệnh học cụ thể như sau:

– Thể nhú sống sau 10 năm là: 74%-93%.

– Thể nang sống sau 10 năm là: 43%-90%.

– Thể tủy sống sau 5 năm là: 40%.

– Thể không biệt hóa sau 5 năm là dưới 5%.

Các yếu tố tiên lượng

Trên thế giới có nhiều nghiên cứu về yếu tố tiên lượng của ung thư tuyến giáp, các tác giả đã đưa ra nhiều hệ thống phân loại các nhóm yếu tố tiên lượng.

– Tuổi: Tuổi của bệnh nhân khi được phát hiện bệnh cũng là một yếu tố tiên lượng quan trọng. Người ta nhận thấy tỷ lệ tái phát và tử vong cao thường thấy ở những bệnh nhân trên 40 tuổi. Ở những bệnh nhân cao tuổi, khối u tiến triển nhanh, tỷ lệ di căn cao và thể mô bệnh học thường ác tính. Trẻ em trên 10 tuổi hoặc thanh thiếu niên thường có tiên lượng tốt, ngay cả khi khối u khi được phát hiện đã lan rộng hoặc đã có di căn xa. Trẻ em dưới 10 tuổi bệnh thường tiến triển và nguy cơ tử vong cao hơn trẻ trên 10 tuổi.

– Giới: Ung thư tuyến giáp ở nam giới tỷ lệ ác tính cao hơn so với nữ giới.

– Kích thước khối u: Kích thước u là một yếu tố có liên quan đến tiên lượng bệnh. Những u có kích thước lớn có nguy cơ di căn hạch cổ cao hơn so với tổn thương vi ung thư.

–Tính chất đa ổ của khối u: Một số tác giả cho rằng u đa nhân trong ung thư tuyến giáp thể nhú thường có hiểu hiện lan rộng theo đường bạch huyết, di căn tới hạch lympho, tái phát tại chỗ và di căn xa.

–Xâm lấn mạch máu: U xâm lấn mạch máu chưa được phân tích chi tiết như một yếu tố tiên lượng bệnh trong ung thư tuyến giáp, đặc biệt trong ung thư thể nhú. Gardner (2000) nhận thấy: những khối u có xâm lấn mạch máu trong và ngoài tuyến giáp thường có tỷ lệ di căn xa và tái phát cao.

–Sự lan rộng của khối u: Những khối u đã phá vỡ bao tuyến lan ra các tổ chức lân cận thường có tiên lượng kém hơn các khối u còn khu trú trong tuyến.

–Độ mô học của khối u: Độ mô học phụ thuộc vào typ mô học. Hầu hết ung thư tuyến giáp thường gặp ở thể biệt hóa (thể nhú hoặc thể nang). Trong ung thư tuyến giáp thể nhú, một số phân typ được coi là yếu tố không thuận lợi như ung thư biểu mô nhú biến thể nang, typ tế bào trụ hay có đột biến gen BRAF.

HÌnh ảnh tuyến giáp bình thường và tuyến giáp ung thư

–Tình trạng di căn: Hạch di căn thường gặp trong ung thư tuyến giáp thể nhú. Tỷ lệ di căn hạch cổ trong ung thư tuyến giáp thể nhú có thể cao tới 80%. Di căn hạch cổ là yếu tố dự báo về tái phát và tỷ lệ tử vong cao. Khi khối u phá vỡ vỏ bọc xâm lấn mạch máu, xâm lấn tổ chức lân cận thì khả năng xuất hiện di căn xa sẽ cao hơn. Di căn xa gặp ở thể nang nhiều hơn thể nhú. Di căn xa làm tăng tỷ lệ bệnh nhân tử vong tới 75% trong ung thư thể nang và thể tế bào Hurthle, trong đó 82% tử vong trong vòng 5 năm.

-Thể mô bệnh học: Hầu hết ung thư tuyến giáp đều xuất phát từ tế bào biểu mô và do đó thuộc loại ung thư biểu mô. Đa số bệnh nhân ung thư tuyến giáp thể biệt hóa có tiên lượng tốt nếu được chẩn đoán và điều trị sớm. Theo nhiều báo cáo, thời gian sống sau 10 năm của ung thư tuyến giáp thể nhú là 95%, thể nang là 80%. Ung thư tuyến giáp thể không biệt hoá chiếm khoảng 15%, chủ yếu ở người lớn tuổi, tiến triển nhanh và/ hay di căn xa, tiên lượng xấu.

Phân nhóm nguy cơ

Hiệp hội phòng chống ung thư Hoa Kỳ đưa ra một số yếu tố tiên lượng trong ung thư giáp trạng. Nếu có 1 trong số các yếu tố này bệnh nhân sẽ được chỉ định phẫu thuật cắt giáp toàn bộ: Tuổi <15 hoặc >45 tuổi; U kích thước >4cm; u xâm lấn qua vỏ bao tuyến giáp; di căn hạch; di căn xa; tiền sử tia xạ vùng cổ; đa u, hoặc có tổn thương bên đối diện hoặc thể mô học tiên lượng xấu.

 Hệ thống MACIS ra đời sau 1 nghiên cứu lớn của Mayoclinic công bố năm 1994 được sử dụng một cách rộng rãi nhất.

Theo dõi sau điều trịKhám lâm sàng: phát hiện tái phát u, hạch, các dấu hiệu của di căn xa

– Cận lâm sàng:

• Xét nghiệm FT3, FT4, TSH, Tg huyết thanh
• Đối với thể tủy xét nghiệm calcitonin và CEA
• Chụp X-quang phổi phát hiện di căn
• Siêu âm phần mềm vùng cổ và xạ hình tuyến giáp với I131
• Trong trường hợp với bệnh nhân Tg ở mức cao > 10ng/ml. Xạ hình tuyến giáp, khám lâm sàng, siêu âm và CT Scan không phát hiện tổn thương tái phát, di căn có thể được chỉ định chụp PET-CT với 18F-FDG.

Tóm lại: Tiên lượng của ung thư tuyến giáp là rất tốt, đặc biệt là ở những bệnh nhân dưới 45 tuổi và có u kích thước nhỏ. Tuy vậy, bệnh nhân có thể sống trong thời gian dài mặc dù vẫn có tâm lý nặng nề là người mang bệnh ung thư. Một điều cũng rất quan trọng nữa là bệnh nhân cần phải phối hợp với bác sĩ để theo dõi chặt chẽ sau khi điều trị. Theo dõi định kỳ là cần thiết đối với tất cả các bệnh nhân ung thư tuyến giáp bởi vì bệnh có thể tái phát sau điều trị.

UNG THƯ TUYẾN GIÁP VÀ CHẾ ĐỘ ĂN

  Bên cạnh các phương pháp điều trị, chế độ dinh dưỡng hợp lý cũng góp phần quan trọng trong chăm sóc và hỗ trợ điều trị bệnh ung thư tuyến giáp.

Các tác dụng phụ từ phương pháp điều trị ung thư như hóa trị, xạ trị, các liệu pháp miễn dịch… khiến người bệnh suy kiệt, giảm cân, mệt mỏi. Với chế độ dinh dưỡng phù hợp giúp cung cấp năng lượng để người bệnh phục hồi sức khỏe, duy trì cân nặng hợp lý, đảm bảo sức khỏe điều trị bệnh.

Ung thư tuyến giáp là gì?

Ung thư tuyến giáp là một loại ung thư thường gặp ở phụ nữ và thường được chẩn đoán ở độ tuổi trẻ hơn so với các loại ung thư khác. Mặc dù tỷ lệ tử vong thấp so với các loại ung thư khác, nhưng việc sống chung với một phần hoặc thiếu mô tuyến giáp mang những lo ngại về sức khỏe vì thiếu hụt vai trò của tuyến giáp.

Người bệnh ung thư tuyến giáp cần tránh sử dụng các loại thực phẩm chứa hàm lượng iốt cao như thực phẩm chế biến sẵn, hải sản…

Hầu hết các trường hợp ung thư tuyến giáp được gọi là u nhú hoặc hỗn hợp u nhú – nang. Khi được phát hiện và điều trị đủ sớm, các mô bạch huyết thường không bị ảnh hưởng. Điều trị ung thư tuyến giáp thường bao gồm cắt một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp và điều trị bằng liệu pháp thay thế hormon tuyến giáp. Cắt bỏ một phần hoặc toàn bộ tuyến giáp có thể được thực hiện nếu một người bị bướu cổ, ung thư tuyến giáp hoặc cường giáp. Bởi vì tuyến giáp sản xuất hormon điều chỉnh sự trao đổi chất cho cơ thể, việc loại bỏ tuyến giáp có thể khiến người bệnh khó đạt được cân nặng hợp lý.

Cụ thể, trong quá trình quản lý ban đầu của liệu pháp thay thế hormone tuyến giáp (levothyroxine), cân nặng và các tình trạng dinh dưỡng khác có thể thay đổi. Nếu chỉ còn lại ít hoặc không còn mô tuyến giáp sau khi cắt bỏ, tình trạng dinh dưỡng cần phải được quan tâm nhiều hơn nữa. Đáng chú ý nhất là canxi và vitamin D do tăng nguy cơ hạ canxi máu (do suy giáp mạn tính) và loãng xương (do cường giáp mạn tính). Vì cơ thể không còn khả năng sản xuất hormon tuyến giáp sau khi phẫu thuật cắt bỏ tuyến giáp, người bệnh có nguy cơ bị suy giáp mạn tính. Điều này cũng có thể liên quan đến việc điều trị levothyroxine không đầy đủ hoặc theo khuyến cáo của các bác sĩ nội tiết để giữ cho lượng hormon tuyến giáp ở mức thấp để ngăn sự phát triển của mô. Hơn nữa, cường giáp cũng có thể xảy ra do dùng không đủ liều levothyroxine và không tuân thủ phác đồ theo dõi, nếu không được điều trị, loãng xương có thể xảy ra.

Chế độ ăn trong điều trị ung thư tuyến giáp

Bất kể bao nhiêu mô tuyến giáp bị loại bỏ, các biện pháp can thiệp cho các loại u nhú hoặc nang thường bao gồm điều trị iốt phóng xạ. Trong quá trình điều trị này, một chế độ ăn ít iốt được khuyến nghị trong 14 ngày trước khi điều trị. Khi tiêu thụ ít hơn 50 microgam iốt hàng ngày (gọi là chế độ ăn ít iốt), các tế bào, mô tuyến giáp (bao gồm cả tế bào ung thư tuyến giáp) trở nên “đói” iốt. Do đó, khi điều trị iốt phóng xạ, các tế bào này có nhiều khả năng bị phá hủy với tỷ lệ cao hơn so với khi không tuân thủ chế độ ăn kiêng.

Chế độ ăn ít iốt là chế độ ăn cần tránh những thực phẩm chứa hàm lượng iốt cao như: thực phẩm và thịt đóng hộp, đóng gói, chế biến sẵn; thực phẩm có màu đỏ hoặc chứa thuốc nhuộm thực phẩm; hải sản hoặc các sản phẩm từ biển (bao gồm rong biển, cá biển, dầu cá,…); các sản phẩm từ sữa và trứng; các sản phẩm bánh mì và sôcôla; cậu nành và các sản phẩm làm từ đậu nành; Các loại đậu khác, bao gồm: đậu đỏ, đậu pinto…; vỏ các loại rau củ (đặc biệt là khoai tây…).

Người đang điều trị bằng iốt phóng xạ nên sử dụng các thực phẩm: muối ăn, gia vị (không phải muối iốt, hoặc tăng cường iốt); trái cây tươi và rau quả; protein nguồn gốc động vật: 200g mỗi ngày; các loại hạt (lạc, bơ…) không rang, tẩm muối; ngũ cốc và mì ống: có thể ăn 2 bát con mỗi ngày, miễn là không chứa nhiều iốt; các loại thảo mộc, gia vị (tươi và khô) và dầu thực vật; mứt, thạch, mật ong…

Lời khuyên của bác sĩ

Để giúp duy trì sức khỏe tốt, người bệnh cũng nên duy trì cân nặng hợp lý, tiếp tục duy trì hoạt động thể chất và hạn chế lối sống tĩnh tại như thời gian ngồi hoặc nằm nhiều. Tuân theo một chế độ ăn uống lành mạnh gồm nhiều trái cây, rau và ngũ cốc nguyên hạt, hạn chế hoặc tránh các loại thịt đỏ và thịt đã qua chế biến, đồ uống có đường và thực phẩm đã qua chế biến. Không uống rượu, nếu bạn có uống rượu, không quá 1 ly mỗi ngày đối với phụ nữ hoặc 2 ly mỗi ngày đối với nam giới. Các lưu ý trên cũng có thể làm giảm nguy cơ mắc một số vấn đề sức khỏe không tốt khác và nâng cao chất lượng cuộc sống của người bệnh.    

BỆNH SUY TUYẾN GIÁP NÊN TRÁNH ĂN GÌ

Tuyến giáp nằm ở giữa cổ, sản sinh ra hormon rất quan trọng với cơ thể. Nó điều khiển thân nhiệt, duy trì cân nặng và sự trao đổi chất phù hợp cho cơ thể, điều hòa nhịp tim và quá trình sản xuất năng lượng. Do đó, nếu chẳng may tuyến giáp của bạn bị suy, bạn nên biết cách ăn uống sẽ giúp quá trình điều trị suy giáp hiệu quả.

Bệnh suy giáp nguy hiểm thế nào?

Bệnh suy giáp là tình trạng thiếu hụt hormon tuyến giáp, không đủ cung cấp cho các tế bào của cơ thể. Ở những người mắc bệnh này, tuyến giáp có thể phình to (gây bướu cổ) hoặc không. Suy giáp có nhiều loại:

Suy giáp tiên phát: Do căn nguyên miễn dịch (như viêm tuyến giáp Hashimoto). Sau phẫu thuật cắt tuyến giáp hoặc điều trị bằng iốt phóng xạ (kể cả phóng xạ vùng cổ). Do dùng thuốc kháng giáp trạng tổng hợp điều trị bệnh Basedow, (neomercazol, thyrozol, novacarb, lithium…). Do thiếu hụt iốt nặng. Bẩm sinh hoặc mắc phải trong tử cung (suy giáp trẻ mới đẻ);

Suy giáp thứ phát: Do suy thùy trước tuyến yên (hiếm gặp); Suy giáp do vùng dưới đồi: Rất hiếm gặp;

Suy giáp dưới lâm sàng: Không có biểu hiện. Thể bệnh này khá phổ biến, chiếm 5-13% dân số.

Tuy nhiên, suy giáp gặp phổ biến ở nữ giới. Đối với phụ nữ đang mang thai, nó có thể là một nguyên nhân dẫn đến sẩy thai hoặc suy yếu não bộ của trẻ sơ sinh.

Khi bị suy giáp người bệnh có các biểu hiện: mệt mỏi, nhức đầu, chóng mặt, đãng trí, trầm cảm, da, tóc khô; Tâm trạng thay đổi thất thường; rối loạn kinh nguyệt; Tay chân lạnh, cảm thấy vô cùng lạnh trong mùa đông và nóng quá mức trong mùa hè… Suy giáp làm tăng nguy cơ tai biến tim mạch, có thể gây hôn mê, ngừng thở…

Các đồ béo như salat trộn mayonnaise là những món người bệnh suy giáp nên tránh.

Thực phẩm người bệnh suy giáp nên tránh 

Đậu nành: Chúng rất giàu hormon phytoestrogen (nội tiết tố nữ thực vật). Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng lượng estrogen (nội tiết tố nữ) cao sẽ làm giảm khả năng sản xuất ra thyroxin – một trong hai hormon chính của tuyến giáp. Do đó nên hạn chế ăn.

Bắp cải: Đây là loại thực phẩm đặc biệt nên tránh đối với người bị suy giáp do thiếu i-ốt. Tuyến giáp cần có i-ốt để sản sinh ra hormon cần thiết. Những loại rau cải trắng này có thể ngăn chặn việc hấp thu i-ốt của tuyến giáp (nhất là khi ăn sống). Vì vậy, người suy giáp nên tránh ăn súp lơ, củ cải, bắp cải, cải bẹ trắng.

Đồ béo: Các món béo như bơ, mayonnaise và mỡ động vật là những thứ nên tránh vì chúng sẽ làm giảm lượng hormon sản sinh bởi tuyến giáp.

Thức ăn chứa nhiều đường: Suy giáp làm giảm khả năng trao đổi chất của cơ thể bạn, vì thế nó trở nên khó khăn hơn cho cơ thể trong việc đốt cháy năng lượng từ lượng đường dư thừa mà bạn hấp thụ qua các loại kẹo và bánh ngọt. Hậu quả là bạn sẽ bị tăng cân, gây ảnh hưởng đến hoạt động tuyến giáp.

Thức uống có chứa cafein: Cafein làm giảm tác dụng của thuốc điều trị suy giáp vì nó làm giảm khả năng hấp thụ của hệ tiêu hóa.

Rượu, bia: Rượu bia có tác hại nghiêm trọng đối với tuyến giáp, làm giảm khả năng sản xuất hormon của tuyến giáp và khả năng tận dụng hormon của cơ thể.

Thực phẩm người suy giáp nên dùng 

Bổ sung thực phẩm giàu i-ốt: thực phẩm giàu i ốt có trong các loại hải sản, và các loại rau xanh đậm. Muối i- ốt sẽ giúp cải thiện quá trình trao đổi chất của cơ thể cũng như ổn định hoạt động của tuyến giáp.

Nước trái cây tươi rất tốt cho suy tuyến giáp: Trái cây, rau củ tươi rất giàu khoáng chất, vitamin, enzyme và chất chống ôxy hóa cần thiết cho tuyến giáp hoạt động hiệu quả.

Bổ sung gia vị: Các loại gia vị  như hạt tiêu, gừng, ớt và quế giúp tăng thân nhiệt, cải thiện quá trình trao đổi chất của cơ thể và giúp máu lưu thông tốt cũng như tăng miễn dịch cho cơ thể, bạn nên nêm thêm các gia vị này trong bữa ăn hàng ngày, sẽ là một việc làm hữu hiệu.

Acid béo và protid giúp cải thiện tình trạng suy tuyến giáp: Mỗi ngày người suy giáp nên bổ sung đủ lượng protit cho cơ thể để tăng hiệu quả, việc này sẽ giúp cơ thể có đủ nguyên liệu cân bằng các quá trình chuyển hóa protid. Ngoài ra các acid béo còn giúp cải thiện sự trao đổi chất trong cơ thể và tăng lưu thông máu. Điều này rất quan trọng khi bạn đang điều trị bệnh suy giáp.

TẠI SAO NÊN KHÁM ĐỊNH KÌ SAU MỔ U TUYẾN GIÁP

Sau phẫu thuật u tuyến giáp cần phải dùng thuốc thay thế hormon tuyến giáp trong suốt phần đời còn lại để tránh các biến chứng cho sức khỏe.

Phòng bệnh tái phát sau phẫu thuật

Dùng thuốc đều đặn theo chỉ dẫn của bác sĩ

Tuyến giáp trạng là tuyến nội tiết lớn nhất của cơ thể, có chức năng tạo ra hormone tuyến giáp, điều chỉnh nhiệt độ cơ thể phù hợp với môi trường, giữ cho não luôn minh mẫn, điều hoà huyết áp, nhịp tim đều…

Người bệnh sau khi cắt bỏ tuyến giáp, ít nhiều sẽ ảnh hưởng tới sức khoẻ, đặc biệt có nguy cơ tái lại bệnh cường giáp trong trường hợp cắt tuyến giáp bán phần và suy giáp đối với phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp. Do vậy, sau phẫu thuật cần được theo dõi điều trị nội khoa để bù hormone tuyến giáp tránh bệnh tái phát.

Bệnh nhân u tuyến giáp sau phẫu thuật phải dùng thuốc thay thế hormon tuyến giáp trong suốt phần đời còn lại. Nếu không có thuốc thay thế, người bệnh sẽ bị mệt mỏi, trầm cảm, khó tập trung, trí nhớ kém, tăng cân, da khô, tóc khô gãy rụng, hay cảm thấy lạnh, táo bón, đau cơ, đau khớp, giảm ham muốn tình dục… 

Người bệnh cần dùng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa, không tự ý tăng giảm liều hoặc bỏ thuốc sẽ dẫn đến những biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong.

Sử dụng các thuốc thay thế hormon tuyến giáp phải được sự chỉ định của các bác sĩ chuyên khoa.

Tái khám định kỳ

Các bệnh tuyến giáp có thể hoàn toàn chữa khỏi nếu được phát hiện kịp thời. Vì vậy, mọi người nên đi khám sức khỏe định kỳ ít nhất 1 năm 1 lần, cần coi khám sức khoẻ định kỳ như là một tiêu chuẩn cần thiết để bảo vệ sức khoẻ. Với mỗi giai đoạn bệnh khác nhau sẽ có các giải pháp điều trị khác nhau và điều trị càng sớm tiên lượng chữa khỏi càng cao. 

Đặc biệt những trường hợp đã từng phẫu thuật tuyến giáp cần thường xuyên tái khám để kiểm tra tình trạng sức khỏe và  mức độ hormone để điều chỉnh liều thuốc cho phù hợp, tránh bệnh tái lại.

Chế độ dinh dưỡng hợp lý

Để phòng bệnh tái phát sau phẫu thuật ngoài dùng thuốc đều đặn, tái khám định kỳ, người bệnh cần luôn giữ tâm lý thoải mái, không nên căng thẳng lo âu, có chế độ dinh dưỡng hợp lý, không để bản thân quá béo hoặc quá gầy, tăng cường các loại thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất trong chế độ ăn.

Tuyến giáp sử dụng i-ốt có trong khẩu phần ăn hàng ngày để tạo ra hormon tuyến giáp, vì vậy biện pháp phòng ngừa tốt nhất đối với bướu giáp đơn thuần là ăn muối i-ốt, ăn đồ biển. 

Ngoài ra, người bệnh cũng nên duy trì lối sống lành mạnh như tập luyện thường xuyên, không hút thuốc, uống rượu bia… để tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi những tác nhân gây bệnh từ bên trong cũng như bên ngoài cơ thể.

Uống thuốc hormon tuyến giáp – Cần lưu ý đặc biệt 5 điều

Tại Việt Nam, ung thư tuyến giáp xếp thứ 9 trong các loại ung thư phổ biến nhất với 5.418 ca mắc mới. Nhưng may mắn là hầu hết các ung thư tuyến giáp đều được chữa khỏi.

Tuy nhiên người bệnh sau khi cắt tuyến giáp, có thể phải dùng thuốc hormon tuyến giáp levothyroxine suốt đời. Vì vậy việc sử dụng thuốc như thế nào để đạt được hiệu quả điều trị, tránh những biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra luôn là mối bận tâm hàng đầu của người bệnh.

Uống thuốc đúng liều

Levothyroxin thường được dùng đường uống, cũng có thể tiêm tĩnh mạch hoặc tiêm bắp. Liều dùng phải được điều chỉnh cẩn thận theo nhu cầu và đáp ứng của mỗi người bệnh. Vì liều lượng của thuốc có thể thay đổi theo thời gian, tuổi tác, tình trạng đáp ứng thuốc của cơ thể. Người bệnh cần tái khám, kiểm tra định kỳ theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi các chỉ số TSH, T3, T4, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị thích hợp cho từng giai đoạn. Người bệnh không nên tự ý tăng liều lượng thuốc vì có thể gây ra tác dụng phụ như: tim đập nhanh, loạn nhịp, thèm ăn, mất ngủ, run tay chân…

Hormon tuyến giáp nên uống vào lúc đói để hấp thu tốt nhất.

Lưu ý thời điểm uống thuốc

Thuốc hấp thụ ở hồi tràng, hỗng tràng và một ít ở tá tràng. Hấp thu dao động từ 48% đến 79% tùy thuộc vào một số yếu tố. Ðói làm tăng hấp thu và đỉnh hấp thu cực đại đạt được 2 giờ sau uống nhưng có thể lâu hơn từ 3-4 giờ nếu uống đồng thời với các thuốc, chất bổ sung, hay thức ăn đồ uống gây cản trở hấp thu khác. Do đó, các hướng dẫn hiện hành của Hiệp hội Tuyến giáp Hoa Kỳ khuyên bệnh nhân nên dùng levothyroxine ít nhất 60 phút trước ăn sáng hoặc trước khi đi ngủ (ít nhất 3 giờ sau ăn tối) và cách ít nhất 4 giờ so với các loại thuốc bổ sung khác, nếu có.

Theo dõi tác dụng phụ

Khi sử dụng thuốc levothyroxine, ở một số người bệnh có thể xuất hiện một số triệu chứng cường giáp với các biểu hiện như: sụt cân, đánh trống ngực, hồi hộp, dễ kích thích, tiêu chảy, co cứng bụng, vã mồ hôi, nhịp tim nhanh, loạn nhịp tim, đau thắt ngực, run, đau đầu, mất ngủ, không chịu được nóng, sốt… Vì vậy, trong quá trình dùng thuốc, nếu gặp các triệu chứng trên, người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ biết để có biện pháp xử lý.

Đề phòng tương tác thuốc

Việc sử dụng các loại thuốc khác trong khi dùng levothyroxin có thể gây ra một số phản ứng ngoài ý muốn như: Làm giảm sự hấp thu hoặc tăng tốc độ cơ thể đào thải levothyroxin hoặc gây ra thay đổi liên kết levothyroxin trong máu. Một số loại thuốc thường được sử dụng như thuốc ức chế bơm proton (PPI), statin, sắt, calci, magie, raloxifene, và estrogen… có thể cản trở sự hấp thu hormon tuyến giáp, sẽ khiến cho các bệnh nhân vốn trước đó đã được kiểm soát tốt khi dùng thuốc có thể bị nhược giáp.

Người bệnh không được uống thuốc đồng thời hormon này với các thuốc kháng acid (vì tác dụng gắn của canxi hoặc magie trong thành phần thuốc kháng acid), nếu cần phải sử dụng thuốc này thì nên dùng cách nhau 4 giờ.

Chú ý tới ăn uống

Một trong các tác dụng của levothyroxine là làm gia tăng chuyển hóa của hầu hết bộ phận trong cơ thể, phóng thích năng lượng, tạo ra nhiệt năng, khiến nhiều người bệnh khi sử dụng levothyroxine đều có cảm giác nóng trong người, sụt cân, tim đập nhanh, hồi hộp… Vì vậy, nếu uống kèm các thuốc bổ gan có thể giảm các tác dụng phụ này. Tuy nhiên các thuốc bổ gan này lại khá đắt tiền, hơn nữa lợi ích của chúng khi dùng kèm với levothyroxine không phải lúc nào cũng rõ ràng, vì vậy người bệnh chỉ cần ăn, uống nhiều nước, các loại rau, lá có tác dụng thanh nhiệt như rau má, mã đề… cũng mang lại hiệu quả.

Để biết thêm thông tin chi tiết về bệnh tuyến giáp. Bạn vui lòng liên hệ bác sĩ Giang nhé!