Tiêm vaccin COVID – 19 có an toàn cho phụ nữ mang thai không

Phụ nữ đang mang thai có thể tiêm vaccine COVID-19?

Phụ nữ đang mang thai hoàn toàn có thể tiêm vaccine COVID-19 nếu họ muốn, nhưng chỉ dành cho những loại vaccine được Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kì (FDA) công nhận. Tuy nhiên, phải hỏi ý kiến bác sĩ về vấn đề này vì:

• Phụ nữ đang mang thai dễ mắc COVID-19 nặng với các biến chứng và nguy cơ tử vong cao hơn so với các phụ nữ khác. Ngoài ra, phụ nữ đang mang thai thường hay mắc các bệnh kèm làm tăng khả năng mắc bệnh nặng hơn.
• Tuỳ thuộc mức độ bùng phát dịch cộng đồng tại nơi đang ở.
• Cho đến bây giờ chưa có nghiên cứu nào đánh giá ảnh hưởng của vaccine COVID-19 đối với phụ nữ đang mang thai và cho con bú. Tuy nhiên, có thể yên tâm phần nào vì các nghiên cứu sơ bộ về độc tính của vaccine đối với sự phát triển cũng như khả năng sinh sản chưa phát hiện bất kì tác dụng phụ nào đáng lo ngại.

Các thông tin về vaccine liên quan đến đối tượng này đang được tiến hành và sẽ được cập nhật sớm.

Các hướng dẫn về việc tiêm vaccine COVID-19 cho phụ nữ có thai và cho con bú

• FDA nêu rõ trong chấp thuận sử dụng vaccine Pfizer-BioNTech: “Hãy hỏi ý kiến bác sĩ nếu đang mang thai hoặc cho con bú về việc tiêm vaccine COVID-19”
• ACOG (Hội Sản Phụ Khoa Hoa Kỳ) và SMFM (Hội y học bà mẹ – trẻ em Hoa Kỳ) đều cho rằng phụ nữ mang thai và đang cho con bú có thể sử dụng vaccine COVID-19 được FDA chấp thuận.
• Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố rằng lợi ích của việc tiêm chủng cho phụ nữ mang thai cao hơn nhiều so với những rủi ro có thể xảy ra. Phụ nữ mang thai là đối tượng có nguy cơ cao mắc COVID-19 nặng, vì vậy cần phải được chủng ngừa càng sớm càng tốt.
• Ngoài ra, cần phải có sự trao đổi về việc tiêm vaccine giữa bệnh nhân và bác sĩ.

Phụ nữ đang cho con bú có thể tiêm vaccine COVID-19 không?

Theo dữ liệu hiện tại, phụ nữ đang mang thai và cho con bú có thể tiêm vaccine COVID-19. Mặc dù, chưa có nghiên cứu nào chứng minh cho điều này nhưng những phụ nữ này vẫn nên tiêm vaccine COVID-19 vì các loại vaccine này không chứa virus sống – nghĩa là không gây nguy hiểm cho thai nhi. Một lưu ý nữa là sau khi tiêm vaccine COVID-19, không cần phải tạm ngưng việc cho con bú.

Vaccine COVID-19 có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?

Không, tiêm vaccine COVID-19 không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Những phụ nữ đang có ý định mang thai cũng có thể tiêm vaccine COVID-19 mà không cần lo ngại hay trì hoãn việc mang thai sau khi tiêm đủ liều vaccine.

Gần đây, mọi người tranh cãi rất nhiều khi có một bài báo sai sự thật xuất hiện trên mạng xã hội về việc protein gai của virus corona giống với một protein gai có tên là Syncitin-1 liên quan đến sự phát triển và kết dính của nhau thai trong thai kì. Bài báo đó nói rằng việc tiêm vaccine COVID-19 sẽ khiến cơ thể của người mẹ sinh ra phản ứng miễn dịch chống lại protein Syncitin-1 và ảnh hướng đến khả năng sinh sản. Tuy nhiên, hai loại protein gai này hoàn toàn khác nhau và việc chủng ngừa COVID-19 không hề ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của phụ nữ đang muốn có thai (kể cả phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm). Trong quá trình thử nghiệm vắc xin Pfizer, 23 phụ nữ tình nguyện tham gia nghiên cứu đã có thai. Người duy nhất trong thử nghiệm bị sẩy thai chính là người không được tiêm vắc xin (người này được tiêm giả dược).

Phụ nữ đang mang thai và cho con bú có bị mắc COVID-19 vì tiêm vaccine không?

Câu trả lời là không. Vaccine COVID-19 không chứa virus sống nên người tiêm sẽ không bao giờ bị mắc COVID-19 từ vaccine. Sau khi tiêm, có thể sẽ có một số tác dụng phụ tạm thời, tuy nhiên đây chỉ là phản ứng miễn dịch bình thường chứ không phải là dấu hiệu của việc mắc COVID-19.

Không có bằng chứng cho thấy vaccine COVID-19 ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) và Hiệp hội Y học Bà mẹ – Thai nhi (SMFM) cũng đã có những công bố tương tự, khẳng định vaccine ngừa COVID-19 không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Đầu tháng 12 năm 2020, trên mạng lan truyền thông tin sai lệch cho rằng vaccine COVID-19, cụ thể là vaccine do Pfizer/BioNTech sản xuất, có khả năng gây vô sinh ở những phụ nữ được tiêm. Quan điểm này cho rằng protein syncytin-1 người có cấu trúc tương đồng với protein gai của virus SARS-CoV-2. Syncytin-1 là một loại protein rất quan trọng trong việc hình thành nhau thai người – cơ quan giúp đổi chất dinh dưỡng từ mẹ sang phôi. Tiêm vaccine giúp tạo ra kháng thể chống lại các protein gai của virus SARS-CoV-2, nhưng những kháng thể này cũng có thể chống lại protein của cơ thể. Do đó, phụ nữ được tiêm chủng vaccine này có thể bị vô sinh trong thời gian không xác định.

Có hay không sự tương đồng?

Một số nhà khoa học đã cho thấy thông tin trên là vô căn cứ qua việc chứng minh trình tự sắp xếp acid amin của virus SARS-CoV-2 và protein syncytin-1: Sự tương đồng của cả hai loại protein là quá nhỏ để hệ thống miễn dịch của cơ thể có thể nhầm lẫn [1,2].

Pfizer đã công bố thông tin cho biết protein gai do vaccine của họ mã hoá chỉ tương đồng với 4 acid amin với protein syncytin-1 – vốn chứa đến 538 axit amin [3-5]. Đồng thời, kết quả từ các cuộc thử nghiệm lâm sàng vaccine Pfizer/BioNTech trên số lượng nhỏ phụ nữ vô tình mang thai trong quá trình thử nghiệm cho thấy chỉ có báo cáo 1 trường hợp sảy thai ở nhóm giả dược (Bảng 1) [6].

 Bảng 1. Kết quả thử nghiệm lâm sàng của các loại vaccine chống COVID-19 [6]

Sau đó, rất nhiều kết quả kiểm chứng được công bố để lật tẩy sự thiếu chính xác của thông tin này.

Vào tháng 1 năm 2021, một nhóm chuyên gia sức khỏe sinh sản đã xuất bản một bài báo trên tạp chí của  Hội Y khoa Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM’s Fertility and Sterility), nói rằng vaccine ngừa COVID-19 “không chứa syncytin-1 hay bất kỳ trình tự mRNA nào mã hoá cho protein syncytin-1” [7].

Hai nhà nghiên cứu Udo Markert (chủ tịch Hiệp hội Miễn dịch Sinh sản Châu Âu ESRI) và Ekkehard Schleußner (Trưởng khoa Sản – Bệnh viện Đại học ở Jena, Đức) nhấn mạnh đây là tin đồn không có cơ sở. Họ còn khuyên phụ nữ nên tiêm ngừa vaccine để bảo vệ mình trước COVID-19 [8,9].

Khuyến cáo của các tổ chức uy tín

Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) khẳng định vaccine ngừa COVID-19 không chứa virus sống nên không gây tăng nguy cơ vô sinh, thai chết lưu ở ba tháng đầu, ba tháng giữa hay các dị tật bẩm sinh khác” [10].

Bộ Y tế Úc nhấn mạnh:  “Hiện tại không có bằng chứng nào cho thấy kháng thể hình thành từ tiêm chủng COVID-19 gây ra bất kỳ vấn đề nào đối với thai kỳ, bao gồm cả sự phát triển của nhau thai. Ngoài ra, không có bằng chứng nào cho thấy các vấn đề ảnh hưởng đến khả năng sinh sản là tác dụng phụ của BẤT KỲ vaccine nào” [11].

Hiện nay, hàng triệu liều vaccine đang được sử dụng để tiêm ngừa trên toàn thế giới. Hiệu quả bảo vệ mà chúng mang lại ở các thử nghiệm lâm sàng và thực tế rất đáng mong đợi [13,14]. Nỗi lo về các tác dụng không mong muốn của vaccine ngừa COVID-19 lên khả năng sinh sản vẫn là một cản trở lớn đối với người trẻ đang trong độ tuổi sinh sản. Tuy nhiên dựa trên nhiều báo cáo, đến hiện tại chưa tìm thấy bằng chứng về ảnh hưởng xấu của vaccine COVID-19 đến khả năng sinh sản của phụ nữ hoặc nam giới [12-17].

Theo hướng dẫn của Hiệp hội Sinh sản Anh (BFS), hoàn toàn không có bằng chứng cho thấy vaccine COVID-19, có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản của phụ nữ, nam giới và những bệnh nhân đang áp dụng các biện pháp hỗ trợ sinh sản  [18]. Tuy nhiên, hiệp hội cũng khuyến cáo nên tách ngày tiêm chủng khỏi quy trình điều trị hỗ trợ sinh sản vài ngày để xác định chính xác các triệu chứng như sốt là do vaccine hay do quy trình điều trị gây ra.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ (CDC), Hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG), Hiệp hội Y học Sinh sản Hoa Kỳ (ASRM) và Hiệp hội Y học Bà mẹ – Thai nhi (SMFM) cũng đã có những công bố tương tự, khẳng định vaccine ngừa COVID-19 không ảnh hưởng đến khả năng sinh sản [19,20]. Các tổ chức này cũng khuyến nghị tất cả những người đủ điều kiện, bao gồm cả những phụ nữ đang mang thai và cho con bú nên tiêm phòng vaccine [21,22]. Điều này đã củng cố thêm niềm tin vào tác dụng của việc tiêm phòng vaccine COVID-19 cũng như mở ra nhiều điều hứa hẹn trong vấn đề kiểm soát sự lây lan của đại dịch toàn cầu trong tình hình hiện tại.